Interna onkologija: kako savremene terapije omogućavaju preciznije i individualno lečenje raka

Šta je interna onkologija i kakvu ulogu ima u lečenju raka?

Šta zapravo znači interna onkologija?

Interna onkologija je grana medicine koja se bavi lečenjem raka pomoću lekova koji deluju na čitav organizam, a ne samo na mesto na kome se tumor nalazi. U stručnoj literaturi često se naziva i medicinska onkologija.

Za razliku od hirurga, interni onkolog ne operiše, već planira i sprovodi sistemsku terapiju, poput hemioterapije, imunoterapije ili ciljanih lekova. Pošto lečenje raka često traje mesecima, pa i godinama, interni onkolog je obično lekar koji pacijenta prati kroz ceo taj period i koordinira dugoročni plan lečenja u saradnji sa hirurzima, radiolozima, radijacionim onkolozima i drugim specijalistima. On je često i prva osoba kojoj se pacijent obraća sa pitanjima o terapiji, nalazima i narednim koracima. Njegov posao najčešće obuhvata:

• pregled i tumačenje postojeće dijagnoze, patohistoloških nalaza i snimaka
• planiranje sistemske terapije prilagođene pacijentu
• praćenje toka i uspeha lečenja
• prepoznavanje i ublažavanje neželjenih efekata terapije
• dugoročne kontrole nakon završenog lečenja

Po čemu se interna onkologija razlikuje od hirurške i radijacione onkologije?

Savremena onkologija obuhvata nekoliko specijalnosti koje se međusobno dopunjuju, a ne takmiče. Svaka od njih ima svoj pristup tumoru, a najbolji rezultati često se postižu kada se ti pristupi pažljivo kombinuju.

Hirurg uklanja tumor ili njegov deo operacijom, radijacioni onkolog usmerenim zračenjem deluje na tačno određeno područje, dok interni onkolog lekovima deluje na ćelije raka u čitavom organizmu, uključujući i one koje se ne vide na snimcima. Redosled i kombinacija ovih metoda zavise od vrste i stadijuma bolesti, ali i od opšteg stanja pacijenta, pa se odluka najčešće donosi zajednički:

• interna onkologija: sistemska terapija lekovima, poput hemioterapije, imunoterapije i ciljanih terapija
• hirurška onkologija: operativno uklanjanje tumora i zahvaćenih limfnih čvorova
• radijaciona onkologija: precizno usmereno zračenje tumora ili područja rizika
• multidisciplinarni pristup: kombinacija metoda kada je to medicinski opravdano, na primer terapija lekovima pre ili posle operacije

Upravo tesna saradnja hirurške i interne onkologije jedan je od stubova onkološkog modela u Wiener Privatklinik, gde se plan lečenja gradi zajedničkim radom više specijalista.

Kada pacijentu može biti potreban specijalista interne onkologije?

Interni onkolog postaje deo tima onog trenutka kada se razmatra lečenje koje deluje na ceo organizam ili kada je potrebno sagledati širu sliku bolesti.

To ne znači da svaki pacijent prolazi isti put. Kod nekih ranih tumora operacija može biti dovoljna, dok je kod drugih sistemska terapija ključni deo lečenja od samog početka. Ponekad se interni onkolog uključuje tek kasnije, na primer ako nalazi posle operacije pokažu povećan rizik od povratka bolesti. Zato je važno da o potrebi za ovom konsultacijom odluči lekar na osnovu konkretnih nalaza. Konsultacija sa specijalistom interne onkologije najčešće je korisna u sledećim situacijama:

• kada je maligna bolest tek dijagnostikovana i potrebno je napraviti plan lečenja
• kada lekari razmatraju hemioterapiju, imunoterapiju ili ciljanu terapiju
• kada dođe do povratka bolesti ili njenog napredovanja uprkos lečenju
• kada je bolest proširena na druge organe (metastatska bolest)
• kada postojeću terapiju treba optimizovati zbog slabijeg odgovora ili neželjenih efekata
• kada pacijent želi drugo mišljenje o dijagnozi ili predloženom lečenju

Kako interna onkologija bira i prati savremenu terapiju raka?

Kako se bira individualna terapija za svakog pacijenta?

Lečenje raka danas ne sledi šablon koji je isti za sve pacijente. Dve osobe sa istom dijagnozom mogu imati tumore različitih bioloških osobina, pa samim tim i različite potrebe kada je reč o terapiji.

Zato se savremena onkologija sve više oslanja na preciznu, odnosno personalizovanu medicinu. Molekularna dijagnostika analizira promene u genima i proteinima tumorskih ćelija i pokazuje da li tumor ima određene karakteristike na koje mogu da deluju ciljani lekovi ili imunoterapija. Ti nalazi se zatim sagledavaju zajedno sa opštim stanjem pacijenta i njegovim očekivanjima od lečenja. Cilj je da se izabere terapija koja ima najveće izglede za uspeh, a da pritom bude što bolje podnošljiva. Pri izboru terapije interni onkolog uzima u obzir:

• vrstu raka i tkivo iz kog tumor potiče
• stadijum bolesti i njenu proširenost
• molekularne karakteristike tumora
• terapiju koju je pacijent eventualno već primio
• opšte zdravstveno stanje, godine i prateće bolesti
• individualne ciljeve lečenja i kvalitet života

Molekularna patologija i individualne terapijske odluke posebno su istaknuti deo onkološkog modela WPK Cancer Centera.

Hemioterapija, imunoterapija i ciljane terapije: koje opcije danas postoje?

Sistemsko lečenje raka danas obuhvata nekoliko različitih terapijskih pristupa, od kojih svaki na drugačiji način deluje na bolest.

Hemioterapija uništava ćelije koje se brzo dele, imunoterapija pomaže imunskom sistemu da prepozna i napadne rak, a ciljane terapije deluju na tačno određene molekularne promene u tumoru. Nijedan od ovih pristupa nije univerzalno „bolji“. Izbor zavisi od biologije tumora, stadijuma bolesti i kliničke situacije svakog pacijenta. Terapije se mogu primenjivati samostalno ili zajedno, a njihov raspored se prilagođava tokom lečenja. Najvažnije opcije su:

• hemioterapija: lekovi koji zaustavljaju deobu ćelija raka i i dalje predstavljaju osnovu lečenja mnogih tumora
• imunoterapija: lekovi koji „oslobađaju kočnice“ imunskog sistema kako bi se on efikasnije borio protiv tumora
• ciljane terapije: lekovi usmereni na specifične genetske ili molekularne promene u ćelijama raka
• terapije zasnovane na antitelima: kada je indikovano, antitela prepoznaju određene strukture na površini tumorskih ćelija i ciljano deluju na njih
• kombinovana terapija: istovremena ili uzastopna primena više vrsta lekova kako bi se povećala efikasnost lečenja

Wiener Privatklinik u okviru lečenja raka nudi hemioterapiju, imunoterapiju i ciljane sistemske terapije, a izbor se uvek zasniva na individualnoj proceni.

Kako se prati uspeh terapije i zašto su redovne kontrole važne?

Lečenje raka ne završava se primenom leka, jer je jednako važno pratiti kako organizam i tumor reaguju na terapiju.

Interni onkolog zato redovno procenjuje da li lečenje daje željeni rezultat i koliko ga pacijent dobro podnosi. Na osnovu tih procena terapija se može nastaviti, prilagoditi ili zameniti drugom opcijom. Učestalost kontrola zavisi od vrste terapije i faze lečenja, a pacijent između pregleda treba da prijavi svaku novu tegobu. Praćenje obično uključuje:

• klinički pregled i razgovor o simptomima i opštem stanju
• laboratorijske analize krvi, uključujući tumorske markere kada su relevantni
• snimanja, poput CT-a, magnetne rezonance ili PET-CT-a, kada su indikovana
• procenu odgovora tumora na terapiju u odnosu na početne nalaze
• pravovremeno lečenje neželjenih efekata, poput mučnine, umora ili promena na koži
• prilagođavanje doze, ritma primene ili vrste terapije kada je to potrebno

Redovne kontrole omogućavaju da se eventualne promene uoče na vreme i da lečenje ostane bezbedno i delotvorno.

Interna onkologija u Wiener Privatklinik: personalizovana terapija i interdisciplinarna onkologija u Beču

Kako WPK Academy Central European Cancer Center povezuje internu onkologiju sa drugim specijalnostima?

WPK Academy Central European Cancer Center okuplja specijaliste različitih oblasti kako bi svaki onkološki pacijent dobio plan lečenja zasnovan na zajedničkoj stručnoj proceni.

Lečenje raka retko je posao jednog lekara. Tumor može zahtevati operaciju, sistemsku terapiju i zračenje, a svaka odluka utiče na naredni korak. Na primer, od odgovora na terapiju lekovima može zavisiti obim operacije, a od nalaza posle operacije potreba za dodatnim lečenjem. Zato se u Wiener Privatklinik složeni slučajevi redovno razmatraju na tumorskim konzilijumima (tumor board), na kojima specijalisti zajedno analiziraju nalaze i dogovaraju optimalan redosled terapija. Na taj način interna onkologija dobija puni kontekst bolesti, a pacijent jasan i usklađen plan. U ovoj saradnji učestvuju:

• interna onkologija: planiranje i sprovođenje sistemske terapije
• hirurgija: operativno lečenje tumora
• radiologija: precizna dijagnostika i procena odgovora na lečenje
• radijaciona onkologija: planiranje zračne terapije
• urologija: lečenje tumora mokraćnih puteva i prostate
• ginekologija: lečenje tumora ženskih reproduktivnih organa
• nuklearna medicina: funkcionalna dijagnostika, poput PET-CT-a

Koje dijagnostičke i terapijske mogućnosti Wiener Privatklinik nudi onkološkim pacijentima?

Precizna dijagnoza je osnova individualne terapije, jer tek kada se tačno zna gde se tumor nalazi, koliko je proširen i kakve su mu biološke osobine, može se izabrati najdelotvornije lečenje.

U WPK Cancer Centeru dijagnostika i terapija su tesno povezane. Nalaz PET-CT-a pokazuje proširenost bolesti, molekularna patologija otkriva ciljeve za savremene lekove, a interventna radiologija omogućava precizno uzimanje uzoraka i minimalno invazivne zahvate. Na osnovu tih podataka tim određuje koja terapija i kojim redosledom ima najviše smisla. Iste dijagnostičke metode kasnije služe i za praćenje odgovora na lečenje, pa se plan može blagovremeno korigovati. Pacijent tako na jednom mestu prolazi kroz dijagnostiku, planiranje i lečenje. Na raspolaganju su:

• PET-CT: prikaz metaboličke aktivnosti i proširenosti tumora
• magnetna rezonanca i druge metode snimanja: kada su indikovane
• molekularna patologija: analiza bioloških karakteristika tumora
• interventna radiologija: biopsije i minimalno invazivne procedure
• hemioterapija: klasična sistemska terapija
• imunoterapija: podsticanje imunskog odgovora protiv tumora
• radioterapija: usmereno zračenje tumora
• hirurška onkologija: uključujući minimalno invazivne operacije
• personalizovano planiranje lečenja: zajednička odluka interdisciplinarnog tima

Zašto drugo mišljenje i individualna procena u Wiener Privatklinik mogu biti važni?

Drugo mišljenje može doneti jasnoću kada su pred pacijentom složene odluke o lečenju.

Posebno je korisno kod retkih ili složenih dijagnoza, kada postoji više mogućih terapijskih puteva, kod povratka bolesti ili pre velikog hirurškog zahvata i dugotrajne terapije. Nezavisan pogled drugog stručnjaka može potvrditi predloženi plan ili ukazati na opcije koje do tada nisu razmatrane, a pacijentu daje veću sigurnost u odluku koju donosi. Wiener Privatklinik nudi drugo mišljenje u oblasti onkologije, uz specijalistu interne medicine, hematologije i interne onkologije sa iskustvom u lečenju solidnih tumora, imunoterapiji i molekularnoj dijagnostici. Drugo mišljenje može obuhvatiti:

• potvrdu postojeće dijagnoze
• ponovni pregled patohistoloških nalaza i snimaka
• procenu alternativnih terapijskih mogućnosti
• optimizaciju postojećeg plana lečenja
• nezavisnu onkološku procenu

Ukoliko želite dodatnu sigurnost pre donošenja važne odluke, možete zatražiti konsultaciju sa specijalistom ili drugo mišljenje u Wiener Privatklinik. Dovoljno je da pripremite postojeću medicinsku dokumentaciju, a naš tim će vas uputiti u dalje korake.

Najčešća pitanja o internoj onkologiji

Šta je interna onkologija?

Interna onkologija je grana onkologije koja se bavi lečenjem raka pomoću lekova koji deluju na ceo organizam, poput hemioterapije, imunoterapije i ciljanih terapija. Interni onkolog ne izvodi operacije, već planira sistemsku terapiju, prati njen učinak, ublažava neželjene efekte i dugoročno vodi pacijenta kroz lečenje i kontrole. U tom procesu blisko sarađuje sa hirurzima, radiolozima, radijacionim onkolozima i drugim specijalistima, kako bi svaki korak lečenja bio usklađen sa ukupnim planom i potrebama pacijenta.

Koje bolesti leči specijalista interne onkologije?

Specijalista interne onkologije leči različite solidne tumore, odnosno tumore koji nastaju u organima i tkivima. Među njima su, na primer, rak dojke, pluća, debelog creva, prostate, jajnika, bubrega i kože. U zavisnosti od kvalifikacija i organizacije ustanove, interni onkolog može blisko sarađivati i sa hematologijom kod malignih bolesti krvi. Konkretno lečenje uvek zavisi od vrste raka, stadijuma bolesti i opšteg stanja pacijenta, pa se čak i kod iste dijagnoze pristup može značajno razlikovati.

Koja je razlika između internog onkologa i hirurga onkologa?

Interni onkolog leči rak lekovima koji deluju na čitav organizam, poput hemioterapije, imunoterapije i ciljanih terapija. Hirurg onkolog se, s druge strane, bavi operativnim uklanjanjem tumora i zahvaćenog tkiva. Ove dve specijalnosti se ne isključuju, već se često dopunjuju. Na primer, sistemska terapija se može primeniti pre operacije kako bi se tumor smanjio ili posle nje kako bi se smanjio rizik od povratka bolesti. Zato o redosledu lečenja često zajedno odlučuju na tumorskom konzilijumu.

Da li interna onkologija uključuje imunoterapiju i ciljanu terapiju?

Da, kada je to medicinski indikovano. Savremena interna onkologija obuhvata hemioterapiju, imunoterapiju, ciljane terapije i njihove kombinacije. Imunoterapija podstiče imunski sistem da napadne tumor, dok ciljane terapije deluju na tačno određene molekularne promene u ćelijama raka. Koja će terapija biti izabrana zavisi od vrste i stadijuma bolesti, molekularnih karakteristika tumora i opšteg stanja pacijenta, pa se odluka uvek donosi individualno. Molekularna dijagnostika pritom pomaže da se utvrdi da li je tumor pogodan za ciljano lečenje.

Koje mogućnosti interne onkologije nudi Wiener Privatklinik?

Wiener Privatklinik u okviru WPK Academy Central European Cancer Centera povezuje internu onkologiju sa hirurgijom, radiologijom, radijacionom onkologijom i drugim specijalnostima. Pacijentima su na raspolaganju precizna dijagnostika, uključujući PET-CT i molekularnu patologiju, kao i savremene sistemske terapije, poput hemioterapije, imunoterapije i ciljanih lekova. Složeni slučajevi razmatraju se na interdisciplinarnim tumorskim konzilijumima, a klinika nudi i posebne konsultacije za drugo mišljenje, kao i individualno planiranje lečenja. Ukoliko želite individualnu procenu svog slučaja, možete zakazati konsultaciju sa specijalistom interne onkologije u našoj klinici u Beču.